در قرن يازدهم (سال 1008 هجري قمري ) شاه عباس صفوي براي مقابله با ازبكان بخشي از اكراد غرب كشور را به نواحي شمالي خراسان انتقال داد كه اين تاريخ را مي توان آغاز كوچ عشاير در استان خراسان دانست. 

  لهجــــه

     عشاير استان به زبانهاي مختلف سخن مي گويند. تمامي عشاير شمال استان به استثناي بعضي از دامداران روستايي كه در سالهاي اخير به صورت كوچرو در آمده اند به زبان كردي تكلم مي كنند. عشاير جنوب استان و قسمت مركزي به زبانهاي فارسي، بلوچي و عده كمي به زبان عربي سخن مي گويند.

در شمال استان دو ايل بزرگ زعفرانلو و قره چورلو زندگي مي كنند كه مقر حكومت زعفرانلو در شهرهاي شيروان و قوچان و ايل دوم در محدوده شهرستان بجنورد مي باشد و هر يك از آنها به طوايف مختلف تقسيم شده اند كه شرح آن در قسمتهاي بعدي خواهد آمد.

عشاير استان كه زندگي آنها از طريق دامداري تأمين مي شود براي تعليف دام خويش مجبور به كوچك كردن از نقطه اي به نقطه ديگرند و در اين رهگذر مشكلات گوناگون اين نوع زندگي را به جان مي خرند.

از نظر كوچروي به دو گروه درون كوچ و برون كوچ تقسيم مي شوند:

درون كوچ عشايري هستند كه براي تعليف دام خويش از مراتع استان ( ييلاق و قشلاق) استفاده مي نمايند. ( اين عده شامل عشاير جنوب و مركز استان مي باشند.)

برون كوچ به عشايري اطلاق مي شود كه براي تعليف دام خويش از مراتع داخل استان و استانهاي همجوار استفاده مي كنند ( عمده عشاير شمال خراسان را اين بخش تشكيل مي دهد. 

 مناطق ييلاقی شمال خراسان  

	رشته كوه هزار مسجد كه در محدوده شهرستان مشهد ( روستاي كريم آباد در بخش رشته كوه طوايف برونلو، رشوانلو و بخشي از طايفه توپكانلو استقرار دارند.
	رشته كوه بينالود شامل: كوه اخلمد و كوه كليدر كه محل ييلاق طوايف ورانلو و توپكانلو مي باشد.
	رشته كوح محمد بيك كه حد فاصل كوه كليدر به طرف غرب استان و محل استقرار عشاير روتانلو و بخشي از طايفه توپكانلو مي باشد.
	رشته كوه سارينگل ( شاه جهان) در قسمت جنوب شهرستان شيروان محل استقرار طوايف هشتمرخي، روتانلو، قهرمانلو و كاوانلو مي باشد.
	رشته كوه آلاداغ و كرخور در بخش بجنورد محل استقرار طوايف بيروانلو، كبكانلو
	رشته كوه فاطمه خانم و سنجربيك گليل، محل ييلاق عشاير كاوانلو، قهرمانلو، هيزانلو، نامانلو، بيچرانلو و سرحدي مي باشد.

   كوههاي فوق الذكر از قسمت شرق به طرف غرب عمدتاً محل ييلاق عشاير است.

	قشلاق عشاير شمال استان كه عمدتاً در مراوه تپه از بخشهاي گنبد كاووس است. از اول آبان ماه كه عشاير به اين محل كوچ مي كنند تا 15 فروردين لغايت ارديبهشت ادامه مي يابد.
	بخشي از عشاير شمال استان خراسان شامل طوايف قهرمانلو و كاوانلو در زمان قشلاق در محدوده كاليماني ( بخش مركزي بجنورد) استقرار دارند و تعداد محدودي از دامداران بلوچ كه در سالهاي اخير به اين منطقه كوچك نموده اند در نوار رودخانه اترك مستقر شده اند.

       سرخس اغلب عشاير محدوده شهرهاي مشهد، چناران كه شامل طوايف بروانلو، ورانلو، رشوانلو و توپكانلو مي باشد در فصل قشلاق در محدوده سرخس و پساكوه كلات مستقر مي شوند كه مناطق آنها عبارت است از:

	طايفه ورانلو در محدوده دوراهي صالح آباد منطقه بغبغو و پيچ مزدوران در حاشيه جاده سرخس _ مشهد.
	عشاير برانلو و رشوانلو عمدتاً در ناحيه جنوب غربي سرخس شامل مراتع چشم شور، آب تلخ، طاعون دره، دوزخه، سه پنجه، كال كاغذي و مراتع شكر خانگيران مي باشد.  محل قشلاق و ييلاق عشاير محدوده شهرستانهاي جنوبي استان عمدتاً در حومه شهرستان تابعه بوده و در بعضي سالها كه مواجه با خشكسالي شديد مي شوند احتمال كوچ طولاني خواهند داشت.

    عده اي از عشاير طايفه توپكانلو كه در محدوده شهرستان نيشابور مي باشند در مناطق نظرآباد روستاي گرانه دهانه اجاق بخش صفي آباد اسفراين و يا محدوده كاشمر و يا ميان دشت اسفراين استقرار مي يابند.

مراتع ميان بند كه عشاير شمال استان در اين نواحي براي عبور به مناطق قشلاق و بالعكس استفاده مي كنند عبارتند از:

	مراتع قره ميدان حدفاصل بخش آشخانه بجنورد به طرف گردنه شلمي و نوار مرز مازندران
	مراتع تكمران كه حدفاصل شهرستان شيروان و بجنورد است.